ABAK i ABAKA

ABAK oraz ABAKUS - w Starożytnej Grecji i w Rzymie, deska do liczenia, pierwowzór liczydła. 

                                                                                                         







W Japonii  był to SOROBAN 


A W Chinach SUANPAN



ABAKA (MANILA) to konopie służące do produkcji lin                     

DONATOR A DONATARIUSZ

Donator to fundator, osoba która dokonała darowizny.

Donacja - dar, darowizna, dokument stwierdzający darowiznę.

Donatariusz to osoba objęta donacją, obdarowana darami.

KATAMARAN

KATAMARAN
to dwukadłubowiec. Jest to statek posiadający 2 kadłuby umieszczone równolegle względem siebie. Może być napędzany przez silnik, żagiel czy wiosła.

FENYLOKETONURIA

To choroba występująca raz na 15 000 urodzeń. Związana jest z zaburzeniami metabolizmu aminokwasów. Tutaj aminokwas fenyloalanina gromadzi się w organizmie uszkadzając mózg. Po raz pierwszy choroba ta została opisana w 1934 roku przez norweskiego lekarza - Asbjorn Folling u upośledzonego rodzeństwa. Dziś choroba ta nie musi doprowadzić do upośledzenia dzięki testom przesiewowym (badania przesiewowe, skrining, prowadzone są wśród osób nie posiadających objawów choroby) u noworodków (pobiera się krew z pięty dziecka) i odpowiednią dietą. Jest to choroba genetyczna, rodzice wcale nie muszą wiedzieć, że są nosicielami. Dziecko ma 25% szans, że będzie zdrowe, 50% że będzie nosicielem bez żadnych objawów i 25% że będzie chore. Gdy fenyloketonuria nie zostanie wykryta, objawy pojawiają się już po 3 miesiącach życia. 

• Rozwój psychoruchowy dziecka zatrzymuje się. 
• Wydziela się charakterystyczny "mysi zapach".
• Pojawia się zwiększone czy zmniejszone napięcie mięśniowe.
• Dziecko ma jasną karnację i jasne włosy.
• Umiarkowane lub głębokie upośledzenie umysłowe - iloraz inteligencji nie przekracza 50.
• Pojawiają się sporadyczne wymioty, wysypki, drgawki.
• Pojawia się nadpobudliwość, zaburzenia zachowania.

Odpowiednia dieta stosowana od samego początku zapobiega uszkodzeniu mózgu. Należy wyeliminować fenyloalaninę. Z diety należy wykluczyć produkty tj.: mięso, ryby, jaja, sery, mleko, jogurty, twarożki, chleb. Niewielka ilość tego aminokwasu jest niezbędna dla prawidłowego rozwoju dziecka dlatego stosuje się sztucznie przyrządzone mieszanki. Dieta powinna być konsultowana z dietetykiem i modyfikowana wraz z wiekiem i stanem zdrowia dziecka. 

Należy także dokonywać regularnych pomiarów fenyloalaniny we krwi. Częstość badań maleje wraz z wiekiem dziecka. U dziecka do 3 roku życia poziom aminokwasu trzeba badać raz w tygodniu, póżniej co 2 tygodniu a po ukończeniu 7 lat raz w miesiącu. Diety trzeba przestrzegać przynajmniej do okresu dojrzewania, a najlepiej pozostać przy niej do końca życia.  

MACZUGA HERKULESA

Maczuga Herkulesa

To maczuga skalna zbudowana z wapieni skalistych znajdująca się w Pieskowej Skale, w Ojcowskim Parku Narodowym. Maczuga sięga 25 m. i jest bardzo charakterystycznym elementem Doliny Prądnika. 

Powstała w skutek krasowej działalności wód i wietrzenia (rozpad skał w wyniku działania promieni słonecznych, powietrza, wody           i różnych organizmów) wapieni.

Na jej szczycie znajduje się żelazny krzyż upamiętniający zdobycie Maczugi przez Leona Witka z Katowic w 1933 roku.

Maczuga Herkulesa wcześniej nazywana była Maczugą Kraka, Sokolą Skałą, Czarcią Skałą i Skałą Twardowskiego. 

KIWI

KIWI (APTERYX) to ptak nielatający. Uważany jest za najstarszego ptaka na Ziemii. Jest to gatunek endemiczny, żyje tylko w zalesionych obszarach Nowej Zelandii, często stromych i wilgotnych. Wyróżniamy 5 gatunków kiwi: k. plamisty, k. szary, k. mały, k. Mantella, k. brunatny. Nie jest w stanie wznieść się w powietrze więc nie buduje gniazd, ale nory, w których chowa się przed drapieżnikami. Nie ma ogona, jego dziób jest długi giętki i na jego końcu znajdują się otwory nosowe. Jego nogi mają 3 palce (dzięki którym jego chód jest bardzo cichy), nogi są krótkie ale silne - używa je do biegania i walki. Skrzydła ma krótkie do 5 cm - nie są w stanie unieść swojego właściciela ważącego od 2 do 3,5 kg. Kiwi ma słaby wzrok, jednak silnie rozwinięty słuch i węch. Skóra ptaków jest cienka a kości są puste, ułatwia im to latanie. Kiwi podobnie jak ssaki ma grubą i twardą skórę, a kości ciężkie i wypełnione szpikiem. Pióra kiwi są luźne i długie - przypominają włosy.Ma niska temperaturę ciała ok. 38 stopni Celsjusza - to jeszcze bardziej upodabnia go do ssaków. Samice są większe od samców.

Kiwi żywi się bezkręgowcami, nasionami, larwami, wieloma robakami oraz owocami, małymi rakami, węgorzami i płazami. Prowadzą nocny tryb życia. 

Dobierają się w pary i przeżywają razem nawet 20 lat. Od marca do czerwca (w czasie godów) para odwiedza się w norach.Choć kiwi jest wielkości kury, wielkość jaj jest 6 razy większa od kurzych. Składają od 1 do 2 jaj, które wysiaduje samiec przez ok 80 dni, później opiekuje się małymi. Samica potrafi złożyć 100 jaj w ciągu całego swojego życia. 


Ptaki te potrafią zaatakować pazurami, jednak częściej informują o swojej obecności głośnymi okrzykami. Gdy śpią trzymają głowę przy skrzydle. 

Rzadko zdarza się, że wykluwa się biały KIWI.

Kiwi plamisty zaliczany jest do największego gatunku kiwi. N wolności kiwi potrafi dożyć 50 lat, w niewoli 30.
Kiwi jest symbolem Nowej Zelandii.

PTAK BĄCZEK

Bączek to średni ptak brodzący z rodziny czaplowatych.

Wyróżniamy:

• Bączek zwyczajny - spotykany w Europie, Indiach, Iranie, Syberii i w północnej Afryce. W Polsce Bączek nie zimuje, wylatuje do Afryki od sierpnia do października.
• Bączek afrykański - zamieszkuje Afrykę na południe od Sahary.
• Bączek madagaskarski - mieszka na Madagaskarze
• Bączek czarnogrzbiety - zamieszkuje Australię

Baczek jest najmniejszym przedstawicielem czapli. Lata cicho ponad trzcinami i taflą wody. W razie zagrożenia przyjmują pionową postawę, wyciągając w górę szyję i głowę. Takie zachowanie zauważalne jest także u piskląt. w Czasie toków (zalotów) samiec wydaje z siebie podobne dźwięki do szczekania psa "huw", "wru, wru".  Bączki żywią się drobnymi zwierzętami: owadami wodnymi i lądowymi, małymi rybami, żabami. Polują głównie nocą, są wyłącznie mięsożerne. 

Gatunek ten jest pod ścisłą ochroną.