diggeridoo

To instrument dęty australijskich aborygenów. Jest to to jeden z najstarszych instrumentów dętych na świecie, ma około 1500 lat (świadczą o tym malowidła skalne mieszkańców Kakadu ).
Opisywane jest jako drewniana trąbka, przez muzykologów jako aerofon. Rurka mierzy od 1 do 1,5 metra. Rzadko bywają krótsze lub dłuższe. Im dłuższy instrument tym niższy dźwięk. 
Aborygeni tworzą diggeridoo z drzewa eukaliptusowego, głownie z pnia, choć czasem z bocznych gałęzi. Rzemieślnicy spędzają dużo czasu na wyszukaniu odpowiedniego drzewa, wyjedzonego w środku przez termity, bez naruszenia zewnętrznej części pnia.  

Dla Aborygenów północnej Australii diggeridoo jest ważną częścią kultury. Podczas uroczystości grają na nim wyłącznie mężczyźni.  

British Medical Journal po przeprowadzeniu badan stwierdził, że nauka gry na diggeridoo wpływa pozytywnie na problemy z chrapaniem i niedotlenieniem podczas snu. Wzmacnia się muskulatura górnych dróg oddechowych. 

Somnabulizm

Somnabulizm = sennowłóctwo = lunatyzm

Somnabulizm pochodzi z łaciny: somnus to sen a ambulus - chodzący.  
Lunatyzm pochodzi od słowa luna - księżyc. 

To oczywiście chodzenie podczas spania. Winowajcą jest tutaj niedojrzały układ nerwowy. Dlatego występuje często u dzieci i jest niegroźne, a u dorosłych (18% populacji) nazywane jest już chorobą. U dzieci najczęściej to zjawisko występuje raz w życiu. Broughton z Ottawy udowodnił, że dziecko pozostawione na podłodze w czasie snu samo wstanie i zacznie chodzić. Co najmniej 15% dzieci w wieku od 4 do 12 lat lunatykuje, a większość to chłopcy. Najczęściej dzieci wyrastają z tego w wieku dojrzewania. Najczęściej dochodzi do tego zjawiska podczas pełni, chory nie musi go widzieć, organizm wyczuwa. 

W 1987 r. pewien jedenastoletni chłopiec przejechał 160 km. pociągiem towarowym zanim się obudził. 

Śpiący wstaje i wykonuje różne czynności: ubiera się, je, Umysł śpi więc człowiek nie jest w stanie kontrolować zachowania - jest bardzo podatny na sugestie innych osób. San ten trwa od kilku do 30 minut, a nawet dłużej. Lunatyk oczy ma otwarte, widzi wszystko i jest w stanie omijać przeszkody, pisać i czytać. Potrafi zareagować na pytanie innych, ale nie musi na nie odpowiedzieć. Najczęściej odpowiada prawdę. Lunatykowanie to także: jazda samochodem, chodzenie po murach, wypadnięcie z okna czy odkręcenie gazu i wysadzenie domu w powietrze. Zdarza się, że osoba może być agresywna - dochodzi do pobić, znanych jest 10 morderstw. 

Najczęściej somnabulik nic nie pamięta. Lunatykowanie pojawia się już od 30-40 minut od zaśnięcia w szczytowym momencie snu - w fazie NREM (powolny ruch gałek ocznych, sen głęboki). U dorosłych somnambulizm wiąże się ze stresem, nadużywaniem alkoholu, zmęczeniem. Leczy się poprzez psychoterapię (spłycanie snu), techniki relaksacyjne tj. hipnoza i autohipnoza oraz przez podanie środków antydepresyjnych. 

Często występują tutaj problemy z oddychaniem w czasie snu. Prowadzi to prawdopodobnie do zakwaszenie krwi.

Noc świętojańska = noc Kupały

Na śląsku i Podkarpaciu to sobótka, na Warmii i na Mazurach to palinocka. Noc świętojańską obchodzi się w nocy z 23 na 24 czerwca.

To święto wody, ognia, słońca, księżyca, płodności, radości i miłości. Obchodzone jest wśród ludów słowiańskich, bałtyckich, germańskich, celtyckich oraz przez część ludów ugrofińskich. W Finlandii jest to jedno z najważniejszych świąt kalendarzowych. W Łotwie ligo to święto państwowe i dzień 23 i 24 czerwca są dniami wolnymi od pracy. A na Litwie wolny jest 24 czerwiec. 
Nazwa została wymyślona w XX wieku przez chrześcijan, Kościół nie mogąc wykorzenić sobótki, zasymilował (przystosował) ją z obrzędami chrześcijańskimi. Patronem został Jan Chrzciciel nazywany Kapałą. Pojawił się tutaj rytualny chrzest. 

Wyraz kupała pochodzi prawdopodobnie od słowa kump (zgromadzenie, grupę, zbiorowość, gromadę), a sobótka oznaczało sabat. 

Na Litwie powstała pieśń. Pierwszej wiosny po stworzeniu świata Księżyc wziął ślub ze Słońcem. Gdy słońce wstało to Księżyc ją zdradził z Jutrzenką. Od tamtej pory te 2 ciała niebieskie rywalizują ze sobą, najbardziej podczas letniego przesilenia, gdy dzień jest najdłuższy a noc najkrótsza.

Święto to wszędzie obchodzono podobno. W Czechach i w Polsce skakano przez ognisko - miało to chronić przed nieszczęściem. Palono w nich zioła. Zabawom towarzyszyły  wróżby i tańce. Dziewczęta puszczały wianki z zapalonymi świecami na wodę. Gdy wianek został wyłowiony przez kawalera oznaczało to szybkie zamążpójście. Gdy płynął to dziewczyna wyjdzie za mąż ale nieprędko, a gdy utonął, spalił się to zostanie starą panną. Bydłu na rogi zawieszano wianki z bylicy - miało to ustrzec je przed chorobami i urokami czarownic. W Serbii z dogasających ognisk tworzyli pochodnie i obchodzili domostwa by chronić przed duchami. 
W niektórych regionach wierzono, że kąpiel 23 czy 24 czerwca w dzień w rzekach, strumykach czy jeziorach jest niewskazana, a kąpiel o zmierzchu czy przed świtem miała właściwości uzdrawiające. 

Góry

  
Góry zrębowe (załomowe) 
powstały w skutek dźwigania pewnego obszaru. Pod wpływem sił tektonicznych powstaje naprężenie w skorupie ziemskiej. Następuje przemieszczanie mas skalnych wzdłuż linii pękania (uskoków). Ta aktywność sejsmiczna trwająca miliony lat przesuwa masy skalne wzdłuż uskoków o setki kilometrów w poziomie i kilka w pionie. 

Góry zrębowe to Sudety, Góry Smocze

Góry wulkaniczne
zbudowane są ze skał wulkanicznych, piroklastycznych (bomby, pyły, popioły wulkaniczne). Mają postać stożków czy kopuł z obniżonymi kalderami (zagłębienie w szczytowej części wulkanu). Niektóre góry pod wpływem erupcji ulegają częściowemu zniszczeniu. Powstają rozległe zagłębienie - kaldera a przy jej brzegach powstają młodsze stożki wulkaniczne z kraterami. Najczęściej tworzą się pojedyncze stożki dookoła krateru. Gdy kilka wulkanów sąsiaduje ze sobą jest możliwe powstanie pasma gór wulkanicznych.

Góry fałdowe 
powstają w wyniku fałdowania i wypiętrzania mas skalnych. Fałdowanie to boczne ściskanie poziomo ułożonych warstw skalnych i wyciskanie płyt kontynentalnych. To najczęściej spotykane góry na świecie: Himalaje, Andy, Alpy, Karpaty. 

Masajowie ciąg dalszy...

• Dla Masajów ważna jest kohorta (czyli podział społeczności ze względu na jakąś cechę).
• Mali chłopcy spędzają najwięcej czasu na zabawach, ale zajmują się także cielakami jak tylko nauczą się chodzić. 
• Dziewczynki zajmują się dodatkowymi pracami związanymi z gotowaniem, czy dojeniem. 
• Wojownicy (morans, murran) to chłopcy od 12 do 25 lat. Co 15 lat powstaje nowa grupa. By stać się wojownikiem chłopiec musi przejść zabieg obrzezania, bez okazywania bólu. Rekonwalescencja trwa od 3 do 4 miesięcy, chłopcy noszą czarne ubrania. Przez ten czas chłopcy mieszkają w wiosce (manyatta), zbudowanej przez ich matki. Nie buduje się tutaj ogrodzenia, ponieważ chłopcy nie posiadają bydła i nie przechowują żywności. 
• Gdy powstaje nowe pokolenie wojowników, dotychczasowi morans stają się "młodymi starszymi". Stają się odpowiedzialni za polityczne decyzje, aż staną się starszymi. 
• Gdy wojownik staje się starszym wojownikiem następuje rytuał ogolenia głowy i mężczyzna wybiera obie kobietę, którą chce poślubić. 
• Wojownicy zapewniają bezpieczeństwo, przemierzając ziemie. Angażują się w hodowlę bydła, wzbogacają zapasy poprzez handel i barter (wymiana towar za towar). 
• Chłopcy wraz z wojownikami w okresie suszy odpowiedzialni są za wszystkie zwierzęta.
• Kobiety zajmują się pracami domowymi, przynoszeniem wody, drewna na opał, dojeniem i gotowaniem. Kobiety zajmują się wytwarzaniem biżuterii. 
• Kobiety także przechodzą rytuał przejścia - emorato (obrzezanie). Wtedy dziewczynki dowiadują się że są gotowe do zamążpójścia. Po obrzędzie kobiety ubierają się na czarno i malują twarz. Często stosuje się już metodę "obcinania słowami" - towarzyszą temu śpiewy i tańce. 
• Zamężne kobiety w ciąży są zwolnione z ciężkich prac domowych.
• Masajowie są poligamistami z powodu częstej umieralności noworodków i wojowników. Dopuszczalna jest także poliandria (kobieta wychodzi za kilku mężczyzn - za całą kohortę). 
• Gdy kobieta ucieka od męża, gdy jest źle traktowana to dochodzi do rozwodu Kitala  - kobieta wraca do domu ojca. Opieka nad dziećmi uzgadniana jest wspólnie. 
• Muzyka i taniec    Chór wokalistów wyśpiewuje rytm, a przewodnik  muzyki (olaranyani) śpiewa. Podczas śpiewania Masajowie ruszają szyją. Kobiety śpiewają kołysanki i pieśni pochwalne dla synów. Stosują także róg Kudu. Obrzęd wejścia w wiek wojownika składa się z 10 dni śpiewu. Następuje marsz przeszłości (skaczący taniec). Wojownicy tworzą okrąg a jeden w środku skacze utrzymując prostą pozycję. 
• Popularne jest przekłuwanie uszu i rozciąganie małżowin usznych.  następuje także usuwanie kłów zębów mlecznych. Masajowie wierzą, że biegunka, wymioty, gorączka we wczesnym dzieciństwie są spowodowane opuchlizną dziąseł przy kłach. Kły to "robaczywe zęby".
• Tradycyjne pożywienie to mleko, mięso i krowia krew, teraz jest to krowie mleko i mączka kukurydziana. Mleko pije się świeże lub w herbacie, a mączkę stosuje się do owsianki. Masło jest ważnym składnikiem diety niemowląt. Krew piją rzadko. Jedzą mączkę, ziemniaki,ryż i kapustę
• Hodują rośliny, które dodają do zup. Wykorzystują akację nilową. Piją wywar by dodać sobie energii, pozbyć się lęku. Zupę jedzą z korzeniami i korą, które obniżają cholesterol. Przekąskami są owoce. 
• Mieszanka krowiej krwi i mleka wykorzystywana jest w rytuałach i do leczenia chorych. 
• Ubiór różni się w zależności od wieku, płci i miejsca zamieszkania. Młodzi mężczyźni ubierają się na czarno przez okres kilku miesięcy. Jednak ulubionym kolorem Masajów jest czerwony. Noszą także odzież w kolorze niebieskim, w pasy i szachownice. Od lat 60-tych Masajowie zastąpili skóry odzieżą bawełnianą. 
• Shuka to płótna owijające każde ramię, a jedno zakłada się na wierzch. Płótna zazwyczaj są w kolorze czerwonym, z dodatkiem innych kolorów, i we wzory (np. szkocką kratę). Wojownicy nie unikają szat koloru różowego w kwiecisty wzór. 
• Wielu Masajów w Tanzanii  nosi sandały o plastikowej podeszwie. Mężczyźni i kobiety noszą drewniane obrączki.

Inwigilacja

łac. invigilare - czuwać nad czymś.

 To zespół czynności stosowanych do śledzenia zachowań ludzi. Zastosowanie znajduje w krajach totalitarnych by ingerować w życie osobiste obywateli. To także obserwacja jednostek, grup za pomocą tajnych agentów (policja, prywatny detektyw, służby specjalne).

Także państwa demokratyczne posługują się inwigilacją. W inwigilacji elektronicznej przodują tutaj Stany Zjednoczone. Tutaj jest to tłumaczone jako zapobieganie terroryzmowi. Rozmowy telefoniczne, transfer danych maile są monitorowane przez automatyczne systemy nasłuchu.

Echelon - międzynarodowa (światowa)  sieć wywiadu elektronicznego. Współdziałają ze sobą: Stany Zjednoczone, Wielka Brytania, Kanada, Australia i Nowa Zelandia a echelon zarządzany jest przez amerykańską służbę wywiadu NSA (National Security Agency). Jedna z baz znajduje się w Wielkiej Brytanii (w Menwith Hill). Oficjalnie to baza wojskowa Wielkiej Brytanii, ale dzierżawi część ziemi stronie amerykańskiej.  
System prawdopodobnie przechowuje i analizuje przekazy elektroniczne z całego świata. System gromadzi ich ok 3 mld dziennie. 

Masajowie

Autochton - przedstawiciel rdzennej ludności np. Indianie amerykańscy czy australijscy aborygeni.  

Masajowie        

• afrykańska grupa etniczna, półkoczownicza.
• zamieszkują Kenię 

oraz północną Tanzanię 

• Porozumiewają się w języku Maa (z rodziny Nilo-Saharyjskich). Uczą się języków urzędowych Kenii i Tanzanii: suahili i angielskiego.
• Są zdolni do uprawiania roślin na pustyni i w buszu.
• U Masajów widoczny jest patriarchaizm - większość decyzji podejmowanych jest przez starszych mężczyzn.
• Nie stosują kary śmierci - wystarczą przeprosiny czy zapłata w bydle.
• Są monoteistami (wierzą w jednego Boga). ich Bóg nazywa się Engai (Enkai). Jest to Bóg o 2 naturach: Czarny Bóg jest łaskawy, a Czerowny chciwy.
• Najważnieszją osobą jest laibon. Zajmuje się on szamańskim leczeniem, wróżeniem, proroctwami, modlitwami o zwycięstwo w walce oraz przywoływaniem deszczu. Jego moc zależy od jego osobowości, a nie od pozycji.
• Bydło stanowi główne pożywienie, Bogaty człowiek to ten, który ma dużo dzieci i bydła. Wg ich wierzeń Bóg podarował im bydło na całym świecie, dlatego do rzadkosci należą kradzieże bydła innym plemionom.
• Wioski (enkang) otoczone są płotem budowanym przez mężczyzn. W nocy bydło, kozy są zamykane w centrum z dala od dzikich zwierząt.
• Trwałość budowanych domów jest bardzo mała. Manyatty (chaty) budowane przez kobiety mają kształt owalu lub koła. Szkielet domu to drewniane tyczki wbite w ziemię poprzeplatane mniejszymi gałązkami. Całośc oblepiana jest mieszanką błota, trawy, krowiego gnoju, moczu i popiołu. Na niewielkiej przestrzeni rodzina gotuje, śpi, prowadzi życie towarzyskie, przechowuje żwność, żyją tutaj także małe zwierzęta gospodarskie.
•  Z powodu częstych zgonów, niemowlę uznaje się dopiero gdy skończy 3 dni.
• U Masajów nie ma ceremonii pogrzebowych, zmarli pozostawiani są padlinożercom.